رک ها از عمومی ترین تجهیزات زیر ساخت شبکه های کامپیوتری می باشند . به محفظه فلزیی که کار آن محافظت و نگهداری از تجهیزات مختلف شبکه مانند کابل، سوئیچ برق، پچ پنل، سرور، تجهیزات مخابراتی، روتر، مودم، کیس ، ups و … می باشد رک می‌گویند. این محفظه در اندازه های گوناگونی ساخته شده و در بسیار پرکاربرد می باشد. رك با نگهداری سرور در خود از آن محافظت نموده و از صدمات فیزیكی از قبیل ضربه و فشار جلو گیری می‌نماید، همچنین در كارایی بهتر سرور تاثیرگذار بوده و افزون بر این از سیستم‌های تهویه نیز بهرمند است.

واحد اندازه گیری

یونیت(Unit) واحدی است که برای اندازه گیری رک بکار می‌رود به این صورت که هر يونيت ۵/۴۳ میلیومتر یعنی تقریباً حدود 5 سانتی متر است. اندازه رک ها معمولاً بين 4U تا 47U می‌باشد. ارتفاع، عمق و طول رک نیز با واحد اندازه گیری یونیت بیان می شود.

انواع رک

متخصصین این حوزه معتقدند که باید رک را بر اساس نحوه ی قرار گیری و نصب آن تقسیم بندی نمود و ابعاد رک در این تقسیم بندی اهمیت ندارد . بر همین اساس رک به دو نوع 1 . رک ایستاده 2 . رک دیواری تقسیم می گردد. این دو نوع رک دارای کاربرد متفاوتی بوده و از سیستم های مختلفی نیز در مقابل ضربه و فشار حافظت می کنند.

رک ایستاده

رک های ایستاده استاندارد معمولا محل قرارگیری دیتا سنتر ها هستند. این رک ها در زیر خود چرخ هایی برای جا به جایی دارند. سیستم های مرکزی که محافظت از آن ها برای شرکت ها و حتی موسسات مختلف بسیار اهمیت دارد را می توان داخل رک نگهداری نمود. یکی از دلایل استفاده از رک های ایستاده یک جا کردن انواع سوئیچ، دیتا سنتر، مودم و رکمونت می باشد که کنترل آن ها آسان تر می گردد.
این راک ها مجهز به 1 عدد فن ، 4 عدد چرخ ، 4 عدد پایه ثابت و یک بسته پیچ و و مهره می باشند . می توان گفت که یکی از ویژگی غالب رک های ایستاده ورودی است که برای وارد نمودن و خارج نمودن انواع کابل ها ایجاد شده است که به طور معمول در بالا و پایین رک قرار می گیرد. باز شدن از چهار طرف از دیگر قابلیت های رک های ایستاده می باشد.
این رک ها در ارتفاع های ۱۶ ، ۲۱ ، ۲۸ ، ۳۶ ، ۴۰ و ۴۴ یونیت و عمق ۶۰ ، ۸۰ ، ۱۰۰ سانتیمتر و بیشتر تولید می شوند . درهای آن ها شیشه ای یا تلقی فریم دار هستند .
در رک های ایستاده معمولا یک فن قرار می گیرد اما این قابلیت وجود دارد که تا از حداکثر چهار فن در این رک ها استفاده شود. علاوه بر آن پاور ماژول هایی که در رک های ایستاده نصب می شوند به صورت 9 پورت افقی خواهند بود و همچنین پاور ماژول های عمودی نیز می توان در آن نصب نمود.

رکهای ایستاده خود به چند بخش تقسیم میشوند.

  • رکهای شبکه و مخابراتی که تجهیزات مخابرات و شبکه داخل آن نگهداری می شوند.
  • رکهای سرور که سرور داخل آن قرار می گیرد و باید تحمل وزن بالا را داشته باشند.
  • رکهای دیتاسنتر رکهای با توان وزن بالا می باشند که بصورت مجموعه ای در یک اتاق کنار هم قرار میگیرند و از امنیت بالایی برخودارند .

رک های دیواری

رک های دیواری که شاید در برخی از منازل نیز وجود داشته باشند اغلب، سوئیچ ها درون آن قرار می گیرند. روتر نیز از مواردی می باشد که در رک های دیواری قرار خواهد گرفت.
به طور معمول رک های دیواری در ارتفاع های ۵ ، ۶ ، ۷ ، ۹ یونیت تولید می شوند . این رک ها نیز دارای عمق متفاوت هستند . عمق آنها در اندازه های ۳۵ ، ۴۵ یا 60 سانتیمتر موجود می باشد البته بایستی توجه داشت که عمق رک های ایستاده کمی بیشتر است . کید رک برای قرار گیری سوئیچ های کوچک غیر رکمونت برروی دیوار استفاده می شود و عمق آن فقط ۲۹ سانتیمتر است . رک های ۹ یونیت دارای تنوع بیشتری هستند و پنل های کنار بعضی از آن ها به طور کامل باز می شود و دسترسی به رک را از بغل ممکن می نماید . بعضی نیز امکان چرخش تا ۱۰۰ درجه را دارند که به کاربران این امکان را می دهد که به پشت رک دسترسی داشته باشند . این نوع از راک ها برای سوئیچ هایی که ماژول پشت دارند بکار می روند . نصب پاور یونیت های ۳ و ۴ پورت و فن ۱۲ سانتیمتری نیز بر روی رک های دیواری ممکن است .

قطعات رک

درون محفظه ی رک قطعه های متعددی وجود دارد که به تعدادی از مهمترین آن ها در زیر اشاره شده است.

فن : یکی از مهمترین ابزار های موجود داخل رک ها فن ها می باشند که وظیفه خنک کردن و ایجاد تهویه درون رک ها را برعهده دارند. به طور معمول فن ها در سقف یا کف رک تعبیه می شوند و حداکثر از 4 فن می توان استفاده نمود. هر چه رک بزرگتر و دیتا سنتر موجود در آن دارای اهمیت بیشتری باشد تلاش می شود از فن برای تهویه ی مناسب تری استفاده شود. از فن های مورد استفاده در رک ها می توان به فن های بوشی و بلبرینگی اشاره کرد که نوع بوشی آن دوام و طول عمر کمتری دارد .

پاور ماژول : تعدادی پریز برق که بسته به ارتفاع و عرض رک به صورت افقی و عمودی استفاده می شود پاور ماژول را می سازند. پریز های برق موجود روی پاور ماژول ها با هدف تغذیه ی اجزاء موجود در رک تهیه می شوند.

سینی : بر اساس اندازه هر رک از سینی های متحرک و ثابت برای جدا کردن قسمت های مختلف رک استفاده می شود. همانگونه که از نام سینی متحرک مشخص است قابل جدا شدن و جا به جایی می باشد. به طور معمول رک های متحرک را برای قرار دادن موس و کیبورد بکار می برند که به بیرون و داخل رک هدایت می شود.
سینی های ثابت موجود روی رک جهت تجهیزات مختلف کاربرد دارند. معمولا تجهیزات با وزن کم، وزن متوسط و زیاد هر کدام سینی ثابت با انواع مختلف دارد که لازم است برای موارد مختلف و خرید آن به وزن تجهیزات و ابزار دقت نمود.

مانیتور: برای ایجاد هماهنگی میان اجزا داخل رک از مانیتور استفاده می شود. این مانیتور ها در اینچ های مختلفی استفاده می شوند که بزرگترین مانیتور 17 اینچ است . به طور معمول مانیتور روی آدابتور قرار گرفته و ارتباط میان اجزای رک را ممکن می نماید.

حرارت سنج : یکی از اجراء مهم که روی رک ها قرار می گیرد حرارت سنج است . معمولا حرارت سنج ها برای تعیین و اندازه گیری دقیق دما بکار می روند . رک ها با وجود حرارت سنج دیجیتال قابل کنترل بوده و در دمای تعیین شده توسط کاربر، فن ها شروع به کار می کند. بکارگیری حرارت سنج برای کاربر قابلیت های زیادی ایجاد خواهد کرد و با وجود آن دیگر نگران گرم شدن دستگاه ها درون رک نخواهد بود . حرارت سنج های ایرانی در مقایسه با حرارت سنج های خارجی ابعاد بیشتری دارند. دما سنج دیجیتال در بالای رک قرار می گیرد به این خاطر که نسبت به تغییرات دمایی محیط سریعتر واکنش نشان دهد.

بلانک پنل : از دیگر اجزاء رک می توان بلانک پنلها را نام برد که نقش محافظتی دارند. بلانک پنل ها میزان دسترسی به قطعات حساس در رک را کاهش داده و به نوعی از تجهیزات حساس حافظت می کنند . اندازه بلانک پنل ها با هم متفاوت است و به اندازه و موارد استفاده رک وابسته است.

قفل : قفل های موجود روی درب شیشه ای رک ها با دیگر قفل های شیشه ای تفاوت دارند و عملکرد آن ها به نسبت بهتر است. در واقع قفل ریتال نوعی از قفل رک می باشد که در روی شیشه با برش خاصی ایجاد می گردد و کاربر به راحتی می تواند از آن استفاده نماید.
پیچ و مهره و چرخ رک : اجزای فرعی رک هستند که برای متصل کردن اجزا و جابه جایی استفاده می شوند . جنس پیچ و مهره از ورق گالوانیزه است و در زمان نصب برای محکم کردن آن به آچار و دیگر ابزار ها نیاز نیست. چرخ رک نیز در رک های ایستاده کاربرد داشته و یک نگه دارنده برای ثابت نگه داشتن رک در محل دارد و کاربر برای حمل رک به مشکل بر نخواهد خورد.
لایت پنل : لامپ موجود در بالای رک آخرین قسمت یک رک می باشد که روشنایی داخل رک را تامین می کند و امکان مشاهده ی اجزای درون رک را فراهم می نماید.
شایان ذکر می باشد که استفاده از هر کدام از رک های ایستاده و دیواری بسته به کاربرد آن متفاوت است و بهتر است ابتدا شبکه راه اندازی شده و سپس رک مورد نیاز با ابعاد صحیح را تهیه نمود.
رک های دیواری در منازل و ساختمان ها بیشتر کاربرد دارند و رک های ایستاده برای نگهداری و محافظت از شبکه ها و سرور ها در ادارات , ارگان ها و اماکن تجاری تولید شده اند.

استاندارهای رک

مشخصات یک رک استاندارد به این شرحند:

  • فاصله 19 اینچ در ریلها مطابق با استاندارد کامپیوتری،مخابراتی و صوتی IEC60297
  • ورودی و خروجی کابلهای از بالا و پایین رک .
  • مجهز به سیستم تهویه که بایستی با فن در قست بالای رک انجام گیرد.
  • دارا بودن پایه و چرخ در رکهای ایستاده .
  • مجهز قفل امنیتی مناسب .

سابرک

از سابرک‌ها برای مقاصد مختلف بهره می برند. به طور معمول سابر‌کها در سیستم‌های کنترلی و کنترل از راه دور مورد استفاده قرار می‌گیرند.
سابرک‌ها برای مجموعه‌های کوچکی که دارای هدف خاص و متحدی هستند، کاربرد دارند و در داخل رک کوچک دیگری قرار می‌گیرند تا علاوه بر آنکه از نظر استحکامی شرایط بهتری داشته باشند ، خارج کردن و یا تعویض این مجموعه آسان‌ و سریع‌تر انجام گیرد.
برای یک واحد کوچک مانند Remote سابرک با ارتفاع 1U انتخاب مناسبی می‌باشد. سابرک‌های با ارتفاع 2U تولید شده است . این رک برای کامپیوترهای کوچک پیشنهاد میشود.